Wat is een vluchteling?

Weet jij alles over vluchtelingen en asielzoekers? Lees hieronder tien feiten en doe daarna de quiz om jezelf te testen!

1. Hoeveel vluchtelingen zijn er?

Wereldwijd verlieten ongeveer 65 miljoen mensen noodgedwongen hun thuis. Ze zijn op de vlucht voor vervolging, geweld of oorlog. Zo'n 21 miljoen onder hen vindt bescherming in een ander land. We noemen deze migranten vluchtelingen.

2. Wat is het verschil tussen migranten en vluchtelingen?

Vluchtelingen en andere migranten reizen misschien vaak op dezelfde manier, toch zijn ze fundamenteel verschillend. Migranten, in het bijzonder economische migranten, trekken weg om hun toekomst en die van hun familie te kunnen verbeteren. Vluchtelingen verlaten hun land noodgedwongen omdat hun leven of hun vrijheid er in gevaar is. Ze worden niet beschermd in hun eigen land, vaak is het zelfs hun eigen overheid die hen vervolgt. Als ze geen bescherming vinden in een ander land riskeren ze gedood te worden of zonder rechten te moeten overleven.

3. Van welke landen komen vluchtelingen?

In 2015 kwamen de meeste vluchtelingen uit Syrië (4.9 miljoen), Afghanistan (2.7 miljoen), Somalië (1.12 miljoen), Zuid-Soedan (778.700) en Soedan (628.800).

4. Naar welke landen gaan vluchtelingen?

In 2015 werden de meeste vluchtelingen opgevangen in Turkije (2.5 miljoen), Pakistan (1.6 miljoen), Libanon (1.1 miljoen), Islamitische Republiek Iran (979.400) en Ethiopië (736.100).

5. Welke mensen op de vlucht worden beschermd?

Zoals eerder vermeld is niet iedereen die zijn land verlaat een vluchteling. Hoe wordt dan bepaald of iemand in aanmerking komt om beschermd te worden als vluchteling?

  • Erkend als vluchteling

Tijdens de twee wereldoorlogen sloegen heel wat mensen in onze regio op de vlucht. Om vluchtelingen te beschermen werd op 28 juli 1951 de Conventie van Genève in het leven geroepen. Dit vluchtelingenverdrag werd ondertekend door 150 landen, waaronder België. Daarmee beloofden deze landen iedereen te beschermen die in zijn eigen land niet beschermd wordt. Op basis van de definitie vastgelegd in dit verdrag kan iemand erkend worden als vluchteling.

Wanneer worden mensen op de vlucht erkend?

  • Als ze gevlucht zijn uit hun land en zich buiten de grenzen van hun land bevinden en ze een terechte vrees hebben vervolgd te worden omwille van hun ras, godsdienst, nationaliteit, politieke overtuiging.
  • Omdat ze horen bij een bepaalde sociale groep (bv. LGBT, vrouwen, …) en ze geen bescherming kunnen aanvragen in eigen land.

Over het algemeen geldt dat mensen op de vlucht moeten kunnen aantonen dat ze individueel vervolgd worden om wie ze zijn, wat ze doen of omwille van de bevolkingsgroep waar ze deel van uitmaken. Niet zomaar iedereen op de vlucht heeft recht op het statuut van vluchteling: oorlogsmisdadigers worden bijvoorbeeld niet beschermd.

  • Oorlogsvluchteling of subsidiare bescherming

Maar wat als er in een land een oorlog woedt of willekeurig geweld er deel uitmaakt van de dagelijkse gang van zaken? Omdat alle burgers in gevaar zijn, geldt het principe van individuele vervolging niet (Conventie van Genève).  Toch hebben mensen uit deze landen een duidelijke nood aan bescherming. Daarom besloot de Europese Unie een nieuwe vorm van bescherming in te voeren: de subsidiaire bescherming. Dit statuut biedt bescherming aan mensen op de vlucht voor een oorlog of burgeroorlog, foltering of onmenselijke behandeling en doodstraf of executie.

6. Asielzoeker of vluchteling?

Mensen op de vlucht worden pas erkend als vluchteling nadat het land waarnaar ze gevlucht zijn onderzocht heeft of ze wel echt recht hebben op het statuut van vluchteling. Het land onderzoekt dit tijdens de asielprocedure. Asielzoekers hebben tijdens hun procedure recht op opvang en begeleiding door Fedasil, de federale dienst die de opvang van asielzoekers regelt.

7. Asiel aanvragen?

Wanneer mensen op de vlucht bescherming willen, moeten ze bij aankomst in ons land asiel aanvragen bij de Dienst Vreemdelingenzaken in Brussel of aan de grenspolitie. Er wordt genoteerd waarom ze op de vlucht zijn, waarna de Dienst Vreemdelingenzaken bekijkt of ons land wel bevoegd is voor de asielaanvraag.

8. Het asielinterview

Na het bezoek aan de Dienst Vreemdelingenzaken, neemt het Commisariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatslozen het over. Zij onderzoeken het vluchtverhaal op basis van een asielinterview. Dat doen ze aan de hand van vragen als 'Uit welk land komt u?', 'In welke stad of dorp heeft u gewoond?' of 'Wat denkt u dat er zal gebeuren als u zou terugkeren naar uw thuisland?'. De vragen kunnen erg gedetailleerd en moeilijk zijn. Ze vragen de asielzoekers ook bewijzen voor te leggen. Bij dit interview kunnen een advocaat, een tolk en een vertrouwenspersoon aanwezig zijn. Na het interview beslist het Commissariaat-generaal of de asielzoeker erkend kan worden als vluchteling of subsidiair beschermde. Deze beslissing kan weken, maanden en soms zelfs meer dan een jaar op zich laten wachten.

9. Beroep tegen negatieve beslissing

Als asielzoekers het niet eens zijn met de beslissing van het Commissariaat-generaal, kunnen ze in beroep gaan bij een rechtbank, de Raad voor Vreemdelingenbetwistingen. Bevestigt de Raad de negatieve beslissing, dan kunnen asielzoekers dit enkel nog aanvechten bij een andere rechtbank, de Raad Van State. De Raad van State zal niet ingaan op het verhaal van asielzoekers, maar zal enkel nagaan of hun asielprocedure volgens de wet is gebeurd.

Asielzoekers die een negatieve beslissing hebben gekregen, worden niet beschermd door ons land en noemen we uitgeprocedeerde asielzoekers. Vanaf dat moment hebben deze mensen geen legaal verblijfstatuut mer, geen papieren, geen opvang en krijgen ze een bevel om België te verlaten.

10. Erkend als vluchteling. Wat nu?

Mensen die erkend worden als vluchteling kunnen en mogen nooit meer teruggestuurd worden naar hun thuisland. Dit staat geschreven in het Vluchtelingenverdrag en het wordt het 'nonrefoulement-principe' genoemd. Het Vluchtelingenverdrag regelt ook de andere rechten en plichten van vluchtelingen zoals onderwijs, werk en de bestrijding van discriminatie.

Heb je alles goed begrepen? Test jezelf en vul de quiz in!